Υπάρχουν συμβάντα στη ζωή που ευθύνονται για ιστορικές αποφάσεις. Υπάρχουν αποφάσεις που πραγματώνονται όταν εκείνοι που τις πήραν δεν υπάρχουν πια.

Μια γενναιόδωρη καρδιά η οποία ήξερε να επιλέγει στόχους και ανθρώπους – λίγο πριν θραυστεί, ενώ είχε ήδη ραγίσει από το θάνατο του μονάκριβου γιου – αποφάσισε να μιλήσει ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ.

Τη 15η Μαρτίου 1975, IDES MARTII, ο Αριστοτέλης Ωνάσης έφτανε στο τέλος της πολυκύμαντης ζωής του. Τότε το Ίδρυμα ήταν μόνο κάποιες γραμμές στη διαθήκη του. Δεν υπήρχε παρά η ρητή εντολή να φέρει το όνομα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης, το πρόσωπο που ο ίδιος ο Αριστοτέλης Ωνάσης θέλησε να θυμόμαστε, και να περιέλθει σ αυτό η μισή περιουσία του Ιδρυτή του. Η άλλη μισή περιουσία του περιήλθε στην κόρη του Χριστίνα.

Από το 1975 έως σήμερα έχουν συντελεστεί τουλάχιστον τρία πράγματα, που τότε δεν ήταν διόλου αυτονόητα:

• Το Ίδρυμα συστάθηκε και έλαβε, σχεδόν, το μερίδιο που του αναλογούσε.
  
• Το Ίδρυμα όχι μόνο παρέμεινε εν ζωή, αλλά αναπτύχθηκε και επιχειρηματικά, όπως όφειλε, και έδρασε στον κοινωφελή τομέα με τρόπο που κανένας δεν περίμενε, εκτός από λίγους.
  
• Η πορεία του Ιδρύματος δεν αναχαιτίσθηκε. Μάλιστα συνέβη το αντίθετο, ενώ άλλαξαν τα πρόσωπα που το οδηγούσαν. Δυο μόνο από το αρχικό ισόβιο δεκαπενταμελές διοικητικό συμβούλιο είναι ακόμη στη θέση τους, ενώ το προεδρείο του έχει αλλάξει ριζικά τρεις φορές.
  

Σήμερα, κανένα από τα πλοία του Αριστοτέλη Ωνάση δεν υπάρχει. Άλλα, νεότευκτα υπερ¬σύγχρονα τα έχουν αντικαταστήσει, ενώ τα ακίνητα και η υπόλοιπη περιουσία του Ιδρύματος δεν έχουν την παραμικρή σχέση με αυτά που του άφησε ο ιδρυτής του. Είναι ίσως η μοναδική ελληνική επιχείρηση και Ίδρυμα που περισσότερο από τριάντα πέντε χρόνια μετά το θάνατο του ιδρυτή, χωρίς φυσικό διάδοχο, όχι μόνο συνεχίζει να υπάρχει αλλά θάλλει.

Δύο είναι οι πιο σημαντικές αποφάσεις που πήρε ο Ωνάσης την 3η Ιανουαρίου 1974, όταν έγραφε τη διαθήκη του, στο αεροπλάνο που τον οδηγούσε από το Ακαπούλκο στη Νέα Υόρκη. Η πρώτη, εύλογα, ήταν η απόφαση να συσταθεί το Ίδρυμα και να διαθέσει σε αυτό τη μισή περίπου περιουσία του. Αυτά που θα ελάμβανε ο Αλέξανδρος αν δεν είχε χαθεί το 1973 σε τραγικό αεροπορικό ατύχημα. Η δεύτερη, όχι λιγότερο σημαντική, ήταν η προσεκτική επιλογή των προσώπων, στα οποία άφησε το βάρος να ενσαρκώσουν το όραμά του. Από αυτούς –τους έξι εκτελεστές της διαθήκης του και τα πρώτα μέλη του διοικητικού συμβουλίου– ορισμένοι ανέλαβαν το βάρος και υλοποίησαν τη βούλησή του.

Σε αυτούς τους εκτελεστές της βούλησης κάποιου άλλου ανήκει μεγάλο μέρος της τιμής του ιδρυτή. Αν αυτοί δεν υπήρχαν και δεν είχαν παλέψει γι αυτό, το Ίδρυμα σήμερα δεν θα υπήρχε. Μόχθησαν, αγωνίστηκαν σε αντίξοες συνθήκες. Διαφώνησαν μεταξύ τους. Κατηγορήθηκαν άδικα, θυσίασαν την υγεία τους με μοναδικό αντίκρισμα την ευγενή περηφάνια ότι έκαναν σωστά τη δουλειά τους, ότι εκπλήρωσαν στο ακέραιο το καθήκον τους, ότι βοήθησαν τον τόπο.
Περισσότερο από τριάντα πέντε χρόνια μετά την ίδρυση του Ιδρύματος και περισσότερο από τριάντα χρόνια από το θάνατο του Αριστοτέλη Ωνάση, έχουμε καθήκον να κοιτάξουμε το μέλλον.

Μια νέα γενιά είναι πλέον στο πηδάλιο. Χωρίς υποκριτική μετριοφροσύνη, αναλογιζόμαστε το παρελθόν και αναφερόμαστε σε αυτό για να αντλήσουμε δύναμη και πείρα και να προχωρήσουμε μπροστά. Εχέγγυα έχουμε την ομαδική δουλειά, την κοινή προσπάθεια όλων των ανθρώπων του Ιδρύματος – από τα πληρώματα στα πλοία μέχρι τον κόσμο των γραφείων – αλλά και τη συμπόρευση μεγαλυτέρων και νεοτέρων – από τους αρχικαπετάνιους που ξεκίνησαν ως δόκιμοι μέχρι την ηγεσία του Ιδρύματος. Στόχος μας, να επιτύχουμε ακόμη περισσότερα για το καλό της πατρίδας και του έθνους.

Τα αρχικά 15 ισόβια μέλη του ΔΣ έχουν αντικαταστήσει μια ομάδα από προσωπικότητες που προέρχονται από τον ακαδημαϊκό κόσμο και τις επιχειρήσεις, οι οποίοι επάξια ο κάθε ένας κατέκτησαν τη θέση τους στην κοινωνία, και τώρα προσφέρουν τη γνώση τους, την εμπειρία τους και τις ικανότητές τους στο Ίδρυμα.

Το σημερινό Προεδρείο του Ιδρύματος είναι στη θέση του ήδη πάνω από πέντε χρόνια. Σ' αυτή την πενταετία ολοκληρώθηκε η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών και ήδη άρχισε με επιτυχία η λειτουργία της. Το Ίδρυμα ξεπέρασε με ικανοποιητικό τρόπο την τελευταία οικονομική κρίση που δίκαια χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη παγκόσμια ύφεση μετά το 1928. Οι νέες προκλήσεις είναι όμως και αυτές στον επιχειρηματικό τομέα και αυτές ετοιμαζόμαστε να αντιμετωπίσουμε.

Τώρα, κοιτάζοντας το μέλλον, θέλουμε από τη μνήμη να περάσουμε στην πρόκληση. Το Ίδρυμα θα θυμίζει πάντα τον Αριστοτέλη Ωνάση. Αλλά τώρα η αρχική ευεργεσία συνοδεύεται από όσα στο μεταξύ συντελέσθηκαν και προσδιορίζουν πια την παραπέρα δική του ιστορία. Όπως το έργο τέχνης ξεφεύγει από το δημιουργό του και υπερακοντίζει την αρχική του πρόθεση, έτσι και το Κοινωφελές Ίδρυμα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης έχει πάρει ένα δρόμο και έχει αποκτήσει μια ζωή δική του.

Και ως τέτοιο πια θα κρίνεται από την κοινωνία, όπως και οι συγκεκριμένοι υπεύθυνοι που το διοικούν για όσα κάνουν και για όσα σχεδιάζουν.

Δρ. Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου
Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου