 |
|||||||||||||
 |
|||||||||||||
  
Κάντε κλικ στα εικονίδια
για να μεγαλώσετε ή να μικρύνετε το μέγεθος της γραμματοσειράς. |
|||||||||||||
Αθήνα. "Από τη Γη του Λαβυρίνθου: Μινωική Κρήτη, 3000 έως 1100 π.Χ." - Συνέντευξη τύπου για την έκθεση
05/03/2008
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
ΖΩΝΤΑΝΕΥΕΙ
ΣΕ ΕΚΘΕΣΗ ΜΟΝΑΔΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ
Ευρήματα από τη “Γη του Λαβυρίνθου” εκτίθενται για πρώτη φορά
εκτός Ελλάδας στο Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο της Νέας Υόρκης
Στις 13 Μαρτίου 2008, πάνω από 280 αντικείμενα του μινωικού πολιτισμού από το νησί της Κρήτης, τα περισσότερα από τα οποία δεν έχουν παρουσιαστεί ξανά εκτός των ελληνικών συνόρων, θα εκτεθούν στο Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο της Νέας Υόρκης. Η έκθεση Από τη Γη του Λαβυρίνθου: Μινωική Κρήτη, 3000-1100 π.Χ. αποκαλύπτει την ιστορία του λαμπρού “Μινωικού πολιτισμού” της Κρήτης ο οποίος αποτελεί τον πρώτο μεγάλο ανακτορικό πολιτισμό σε ευρωπαϊκό έδαφος. Η έκθεση, με διάρκεια έως τις 13 Σεπτεμβρίου 2008, συνθέτει μέσω αντιπροσωπευτικών αρχαίων αντικειμένων και έργων τέχνης μια εικόνα του μινωικού κόσμου κατά την τρίτη και δεύτερη χιλιετία π.Χ. με αναφορές στη σύνθετη κοινωνική οργάνωση, τη θρησκευτική ιδεολογία, το δημόσιο και ιδιωτικό βίο, τις εμπορικές ανταλλαγές και το υπερπόντιο εμπόριο, τη γραφή, την τέχνη και την τεχνολογία. Είναι γνωστό ότι ο μινωικός πολιτισμός φέρει το όνομα του μυθικού βασιλιά της Κνωσού Μίνωα, ο οποίος κατά την ελληνική μυθολογία συνδέεται με το Λαβύρινθο της Κνωσού - διάσημο έργο του χαρισματικού τεχνίτη Δαιδάλου - όπου ζούσε κλεισμένος ο Μινώταυρος.
 |
| Ρυτό σχήματος κεφαλής ταύρου Περίπου 1450 π.Χ. Ανάκτορο Ζάκρου, Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου |
Η έκθεση διαρθρώνεται θεματικά και χρονολογικά σε 11 ενότητες, οι οποίες προβάλλουν την δημιουργία μιας ιδιαίτερης, πρωτότυπης πολιτισμικής έκφρασης και μαρτυρούν την εδραίωση και τα μεγάλα επιτεύγματα του πολιτισμού των Μινωιτών. Μέσα από κάθε ενότητα, η έκθεση συνθέτει το πανόραμα του εν λόγω πολιτισμού με αντικείμενα, όπως τα χρυσά κοσμήματα που στόλιζαν πλούσιες ταφές, τις ενεπίγραφες πήλινες πινακίδες που εμπεριέχουν τις θεμελιώδεις αρχές της μινωικής οικονομίας, τα ξεχωριστά σκεύη που είχαν χρησιμοποιηθεί σε μεγάλες και λαμπρές τελετουργίες, καθώς και τα πήλινα ειδώλια που προσφέρονταν ως συμβολικά αναθήματα στις προστάτιδες θεότητες. Τα εκθέματα έχουν συγκεντρωθεί αποκλειστικά από τα αρχαιολογικά μουσεία της Κρήτης, σε συνεργασία με το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού.
Με δεδομένο ότι ο μινωικός είναι ο πρώτος μεγάλος ανακτορικός πολιτισμός που άνθησε σε ευρωπαϊκό έδαφος, η έκθεση ερευνά το ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο αυτής της ιδιαίτερης κοινωνίας, ρίχνοντας φως σε όψεις της επίσημης και καθημερινής ζωής. Οι πληροφορίες που έχουν συγκεντρωθεί για τις διάφορες φάσεις του μινωικού πολιτισμού - Πρωτομινωική, Μεσομινωική και Υστερομινωική περίοδο ή αλλιώς Προανακτορική, Παλαιοανακτορική, Νεοανακτορική και Τελική Ανακτορική και Μετανακτορική περίοδο - προκύπτουν κυρίως από ευρήματα ανασκαφών σε νεκροταφεία και οικισμούς του νησιού.
Το νησί της Κρήτης βρίσκεται στο σταυροδρόμι όπου σμίγουν τρεις ήπειροι, η Αφρική, η Ασία και η Ευρώπη. Χάρη στην πλεονεκτική του θέση, οι Μινωίτες ανέπτυξαν εμπορικές σχέσεις με άλλους πολιτισμούς της Μεσογείου και απέκτησαν τον έλεγχο των θαλάσσιων δρόμων. Εξήγαγαν ξυλεία, τρόφιμα, υφάσματα και λάδι και εισήγαγαν κασσίτερο, χαλκό, ασήμι, σμύριδα, πολύτιμους λίθους και άλλες πρώτες ύλες. Για τις βασικές τους ανάγκες, ωστόσο, οι αρχαίοι Κρητικοί ήταν αυτάρκεις.
Αρχαιολογικά στοιχεία από την Προανακτορική περίοδο αποκαλύπτουν τις τεράστιες αλλαγές που έλαβαν χώρα στην κοινωνική δομή της πρώιμης μινωικής κοινωνίας με την εμφάνιση τοπικών ηγεμόνων με τάση να προβάλουν την κοινωνική τους ταυτότητα και τάξη. Η κοινωνική διαφοροποίηση οδήγησε σταδιακά στη δημιουργία των ανακτορικών κοινωνιών κατά τη διάρκεια της Μεσομινωικής ή Παλαιοανακτορικής περιόδου, που άρχισε γύρω στο 1900 π.Χ. Σημαντικά ανάκτορα κτίστηκαν στην Κνωσό και τα Μάλια στο βόρειο μέρος της Κρήτης, στη Φαιστό στο νότο και στη Ζάκρο στα ανατολικά του νησιού. Ως ανάκτορα χαρακτηρίζονται εκτεταμένα οικοδομικά συγκροτήματα που λειτουργούσαν ως κέντρα της κοσμικής και θρησκευτικής εξουσίας και ως εστίες ελέγχου της οικονομικής και κοινωνικής ζωής των Μινωιτών. Το νέο ισχυρό πολιτικο-κοινωνικό σύστημα έφθασε στο απόγειό του την εποχή των νέων ανακτόρων από τον 17ο έως τα μέσα του 15ου αι. π.Χ., παρά το ότι υπέστη σοβαρό πλήγμα τον 16ο αι. από μια βιβλική φυσική καταστροφή, την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας. Η Κρήτη στους αιώνες της μεγάλης ακμής αποτέλεσε μια σημαντική δύναμη, με διείσδυση και πολιτισμική ακτινοβολία σε όλο το Αιγαίο, την Αίγυπτο και την Ανατολή. Ο απόηχος της ισχύος της αποτυπώνεται στα μεταγενέστερα κείμενα των αρχαίων ελλήνων συγγραφέων και σε μερικές από τις πιο γοητευτικές διηγήσεις της ελληνικής μυθολογίας.
 |
| Πινακίδα Γραμμικής Α' γραφής Περίπου 1450 π.Χ. Ανάκτορο Ζάκρου, Αρχαιολογικό Μουσείο Σητείας |
Αποτέλεσμα της δημιουργίας των ανακτόρων ήταν η άνθηση της γραφής και η ανάπτυξη ενός οργανωμένου γραφειοκρατικού συστήματος για τον έλεγχο της διακίνησης των προϊόντων, της παραγωγής ειδών πολυτελείας και της διεξαγωγής του εσωτερικού και εξωτερικού εμπορίου. Οι Μινωίτες αρχικά χρησιμοποιούσαν δύο συστήματα γραφής, μία ιερογλυφική γραφή με αιγυπτιακές, προφανώς, καταβολές και μία συλλαβική γραφή, τη Γραμμική Α, η οποία αντιστοιχεί στην ενότητα γλωσσών της Ανατολικής Μεσογείου και δεν έχει ακόμη αποκρυπτογραφηθεί. Στο τμήμα της έκθεσης με τίτλο “Γραφές και Μέτρα & Σταθμά”, εκτίθενται δείγματα της αινιγματικής αυτής γραφής, που χρονολογούνται στο τέλος της Υστερομινωικής ΙΒ περιόδου (περίπου 1450 π.Χ.). Οι πήλινες πινακίδες της Γραμμικής Α γραφής περιέχουν καταγραφές προϊόντων και αγαθών και απαριθμήσεις ανθρώπων και τεχνιτών. Επιγραφές εντοπίζονται επίσης σε διάφορα σημαντικά αντικείμενα, όπως διπλούς πελέκεις, κεραμικά σκεύη, σφραγίδες και λίθινα αγγεία. Η έκθεση περιλαμβάνει και πήλινες πινακίδες της Γραμμικής Β γραφής, η οποία αποκρυπτογραφήθηκε τη δεκαετία του 1950 από τους Michael Ventris και John Chadwick. Παρά το ότι αποτελεί μετεξέλιξη της Γραμμικής Α γραφής, η Γραμμική Β είναι αναγνώσιμη διότι τα συλλαβογράμματά της αποδίδουν μια πρώιμη μορφή της ελληνικής γλώσσας, όπως αυτή ομιλείτο από τους Μυκηναίους που από τον 15ο αιώνα είχαν καταφθάσει στην Κρήτη.
 |
| Αναθηματικός πέλεκυς Περίπου 1650-1600 π.Χ. Σπήλαιο Αρκαλοχωρίου, Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου |
Η ενότητα της έκθεσης “Θρησκεία και Τελετουργίες” αποκαλύπτει μία από τις πλέον σημαντικές και συναρπαστικές πτυχές του μινωικού πολιτισμού. Η μορφή μίας θεάς, προστάτιδας της φύσης και της γονιμότητας, καταλαμβάνει την κυρίαρχη θέση στην ιεραρχία των θεοτήτων. Κυρίαρχα ιερά σύμβολα της μινωικής θρησκείας είναι τα κέρατα καθοσιώσεως και ο διπλός πέλεκυς. Οι διπλοί πελέκεις από χαλκό, ασήμι και χρυσό, όπως ο αναθηματικός πέλεκυς που βρέθηκε στο σπήλαιο του Αρκαλοχωρίου, τοποθετούνταν σε χώρους λατρείας. Πολυάριθμα πήλινα ειδώλια παριστάνουν πιστούς ενώ οι απεικονίσεις ζώων συμβολίζουν αναθήματα σε θεότητες. Λαμπρά τελετουργικά σκεύη, όπως το ρυτόαπό στεατίτη σε σχήμα κεφαλής ταύρου από τη Ζάκρο, αποτελούν τα υλικά τεκμήρια σύνθετων ανακτορικών τελετουργιών.
Η ενότητα με τίτλο “Ο πολύχρωμος κόσμος των τοιχογραφιών”παρουσιάζει έναν τομέα όπου οι Μινωίτες μεγαλούργησαν στην ανατολική Μεσόγειο, τη μεγάλη τέχνη της τοιχογραφίας. Οι ζωγράφοι κάλυπταν τους τοίχους των ανακτόρων και των πλούσιων επαύλεων με εικόνες που απαθανάτιζαν την κρητική φύση και τελετουργικές σκηνές στους χώρους των ανακτόρων. Χρησιμοποιώντας την τεχνική της νωπογραφίας, άπλωναν χρώματα πάνω σε νωπή επιφάνεια και δημιουργούσαν συνθέσεις που και σήμερα ακόμη διατηρούν μια εντυπωσιακή ζωντάνια, όπως η διάσημη τοιχογραφία με τις πέρδικες.
 |
| Το «Κύπελλο της Αναφοράς» Περίπου 1550-1450 π.Χ. Αγία Τριάδα, Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου |
Εργαστήρια εξειδικεύονταν στην παραγωγή ειδών πολυτελείας, έξοχων έργων κεραμικής, σφραγιδογλυφίας, λιθοτεχνίας, μεταλλοτεχνίας και κοσμηματικής. Μοναδικής ποιότητας είναι τα έργα της μικροτεχνίας και δίκαια η μινωική τέχνη έχει χαρακτηριστεί ως η τέχνη της μικρογραφίας και της μικροκλίμακας. Όπως φαίνεται στις ενότητες της έκθεσης “Αγγεία και Αγγειοπλάστες”, “Σφραγιδογλυφία: Υψηλή Τέχνη στη Μικρογραφία” και “Κοσμήματα για τη Ζωή και το Θάνατο”, τα αριστουργηματικά έργα της εποχής των ανακτόρων μαρτυρούν την εκπληκτική πρόοδο που επετεύχθη από εμπνευσμένους και επιδέξιους καλλιτέχνες και τεχνίτες. Η ενότητα “Αριστουργήματα σε Λίθο” αποδεικνύει την εξαιρετική γνώση της λιθοξοϊκής τέχνης η οποία είχε ως αποτέλεσμα την παραγωγή έργων υψηλής τέχνης και τεχνικής. Στην ενότητα ”Στον κόσμο του Τεχνίτη”, εργαλεία, μήτρες και διάφορα σκεύη φανερώνουν τον βαθμό εξειδίκευσης των τεχνιτών πάνω στην επεξεργασία των πρώτων υλών και ειδικά τον χαλκό με στόχο την παραγωγή τεχνικά και λειτουργικά άρτιων εργαλείων, όπλων και σκευών. Εδώ είναι παρόντες με τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν, ο ξυλουργός, ο γεωργός, ο αγγειοπλάστης και ο ψαράς. Ακόμα και καθημερινά αντικείμενα, όπως το σκεύος μελισσοκομίας που εκτίθεται στην ενότητα “Διατροφή και Αρώματα”, προσδίδουν μία νέα διάσταση στην έκθεση, εισάγοντας τον επισκέπτη στις διατροφικές συνήθειες και τις καθημερινές δραστηριότητες της αρχαίας Κρήτης.
Στα μέσα του 15ου αι. π.Χ., το μινωικό ανακτορικό σύστημα υφίσταται μια γενική καταστροφή, πιθανόν από συνδυασμό φυσικών και εσωτερικών αιτίων. Στην Τελική ανακτορική ή Υστερομινωική ΙΙΙΑ/Β περίοδο που ακολουθεί, η παρουσία μυκηναϊκών πολιτισμικών στοιχείων παραπέμπει σε μία περίοδο αλλαγών στο μινωικό πολιτισμό με την εγκαθίδρυση μιας νέας δυναστείας και την εδραίωση της μυκηναϊκής γραφειοκρατίας με την εμφάνιση των πινακίδων της Γραμμικής Β γραφής, γραμμένων στην ελληνική γλώσσα των Μυκηναίων. Εμφανίζονται νέες ταφικές πρακτικές, όπως μαρτυρούν τα εκθέματα της ενότητας “Πέρα από τη Ζωή: Μια ματιά στον Άλλο Κόσμο”. Πλούσια διακοσμημένα ξίφη και κράνη από χαυλιόδοντες κάπρου, όπως αυτά που εκτίθενται στο τμήμα “Πολεμιστές και Όπλα” σε συνδυασμό με άλλα πολύτιμα αντικείμενα και κοσμήματα προβάλλουν τις αξίες και την ιδεολογία μιας στρατιωτικής ελίτ που έκανε την εμφάνισή της στην Κρήτη μετά τον ερχομό των Μυκηναίων μεταξύ του 1450 και του 1300 π.Χ. Τα μυκηναϊκά ανάκτορα εκλείπουν και αυτά μέχρι το πρώτο μισό του 13ου αι. π.Χ. Ακολουθεί η Μετανακτορική περίοδος, μια εποχή με ανάμεικτα μινωικά και μυκηναϊκά ιδιώματα. Ο κύκλος κλείνει γύρω στο 1100 π.Χ. με το τέλος της Εποχής του Χαλκού.
Η έκθεση Από τη Γη του Λαβυρίνθου: Μινωική Κρήτη, 3000-1100 π.Χ. οργανώθηκε από τους αρχαιολόγους Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, Βίλυ Αποστολάκου, Νώτα Δημοπούλου-Ρεθεμιωτάκη, Χρήστο Μπουλώτη, Λευτέρη Πλάτωνα και Γιώργο Ρεθεμιωτάκη. Το Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο συνεργάστηκε με το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού για να συγκεντρώσει τα εκθέματα από τα Αρχαιολογικά Μουσεία Ηρακλείου, Χανίων, Ρεθύμνου, Αγίου Νικολάου, Ιεράπετρας, Σητείας και Κισάμου στην Κρήτη. Η έκθεση θα συνοδεύεται από μία σειρά σχετικών διαλέξεων, από ξεναγήσεις, καθώς και από ένα διεθνές συνέδριο το οποίο θα σημάνει και τη λήξη της έκθεσης στις 13 Σεπτεμβρίου 2008.
Το Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο αποτελεί το δημόσιο βήμα του Ιδρύματος Ωνάση στην Αμερική, το οποίο είναι Θυγατρικό του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης που δημιουργήθηκε το 1975, μετά τον θάνατο του Έλληνα εφοπλιστή Αριστοτέλη Ωνάση. Το Ίδρυμα Ωνάση Νέας Υόρκης έχει ως σκοπό να διαδώσει τον ελληνικό πολιτισμό όλων των εποχών στις Η.Π.Α. Το Πολιτιστικό Κέντρο του Ιδρύματος προσπαθεί να φέρει το κοινό σε επαφή με σημαντικές πτυχές του ελληνικού πολιτισμού, διοργανώνοντας τακτικά εκθέσεις, διαλέξεις, μουσικές εκδηλώσεις, φιλολογικές βραδιές και θεατρικές παραστάσεις. Περισσότερα στοιχεία σχετικά με το Ίδρυμα και το Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο μπορεί κανείς να αναζητήσει στον ηλεκτρονικό κόμβο www.onassisusa.org.
Ανάμεσα στις πρόσφατες εκθέσεις στο Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο συγκαταλέγονται οι εξής: O T ζόρτζιο Ντε Κίρικο και η Ελλάδα: T αξίδι μέσα από τη μνήμη που παρουσίασε έργα του κορυφαίου δημιουργού εστιάζοντας στη σχέση του με τον Ελληνικό πολιτισμό και Αθήνα-Σπάρτη, μία έκθεση με σπάνια αντικείμενα από την Αθήνα και τη Σπάρτη συμπεριλαμβανομένων και αντικειμένων από τους Περσικούς Πολέμους.
Το Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο στεγάζεται στον Ολυμπιακό Πύργο (στον αριθμό 645 της Πέμπτης Λεωφόρου, στη Νέα Υόρκη ― είσοδος από την 51η και τη 52η Οδό). Η έκθεση Από τη Γη του Λαβυρίνθου: Μινωική Κρήτη, 3000-1100 π.Χ. θα λειτουργεί από τις 13 Μαρτίου έως τις 13 Σεπτεμβρίου 2008, Δευτέρα έως Σάββατο, από τις 10 π.μ. έως τις 6 μ.μ. Η είσοδος είναι ελεύθερη.
 |
| Xορηγός Επικοινωνίας |
|