Γρηγόριος Παπαγιαννάκης. Ακάθιστος Ύμνος: άγνωστες πτυχές ενός πολύ γνωστού κειμένου. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Βάνιας, 2006. Σελ. 306, βιβλιογραφία, παράρτημα, περίληψη στα αγγλικά. ISBN 960-288-154-2.

Κείμενο εμβληματικό, ένα από τα πιο δημοφιλή της βυζαντινής υμνογραφίας, ο Ακάθιστος Ύμνος αντιπροσωπεύει για τους ειδικούς ένα επίμονο και άλυτο πρόβλημα. Σχεδόν τίποτε δεν μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα για το έργο. O συγγραφέας δεν μας είναι γνωστός: έχει αποδοθεί σε πολλούς, από τον περίφημο Ρωμανό Μελωδό, στον αιρετικό, αλλά και ηρωικό, πατριάρχη Σέργιο. Eπίσης, δεν μας είναι γνωστή ούτε η εποχή συγγραφής, αλλά ούτε ακόμη και η αρχική μορφή του κειμένου, που σώζεται σε υπερβολικά μεγάλο αριθμό χειρογράφων. Η μελέτη του φιλόλογου-βυζαντινολόγου Γρηγόριου Παπαγιαννάκη δεν επιχειρεί να επιλύσει τα προβλήματα αυτά: με γνώση και σύνεση επικεντρώνεται σε επιμέρους θέματα κριτικής αποκατάστασης και μετρικής ανάλυσης του κειμένου, προσφέροντας πολλές πρωτότυπες προτάσεις και παρατηρήσεις. Σημαντικό μέρος της μελέτης καταλαμβάνει μια εκτενώς σχολιασμένη βιβλιογραφία, που αποτελεί ανεκτίμητο μίτο στους δαιδάλους της προϋπάρχουσας φιλολογικής έρευνας για τον Ακάθιστο. Τέλος, σε παράρτημα του βιβλίου ο Παπαγιαννάκης παραθέτει τα αποτελέσματα λεξικολογικής σύγκρισης του Ακαθίστου με άλλα κοντάκια, που κάνουν ακόμη πιο απίθανη την απόδοση του έργου στον Ρωμανό, επικρατέστερο παλαιότερα συγγραφέα του.

Γ.Θ.Κ.

Iakovos Kampanelis, La cena (Ο Δείπνος), μετ. Antonio Aguilera Vita. Τενερίφη: Πανεπιστήμιο Λα Λαγούνα, 2005. Σελ. 107. ISBN 689-5969-3.

Η συλλογή Κείμενα του Σεμιναρίου Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου της Λα Λαγούνα (Τενερίφη, Ισπανία) δημοσίευσε πρόσφατα τον δέκατό της τόμο: La Cena, του Ιάκωβου Καμπανέλλη. Με αυτόν τον γενικό τίτλο, η έκδοση παρουσιάζει τη γνωστή τριλογία του Καμπανέλλη, αποτελούμενη από τα θεατρικά του έργα Γράμμα στον Ορέστη, Ο Δείπνος και Πάροδος Θηβών, στα οποία ο συγγραφέας προβληματίζεται για το ηθικό ποιόν των δημοφιλέστερων χαρακτήρων της αρχαίας τραγωδίας. Η μετάφραση του Aguilera Vita προσφέρει ένα κείμενο με σφρίγος, το οποίο μένει πιστό στο πρωτότυπο, και μια απόδοση που μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο στην ανάγνωση αλλά και στη θεατρική αξιοποίησή της, με αξιέπαινα ευρήματα αλλά και με μερικές μεταπηδήσεις στη φρασεολογία των ηρώων. Την έκδοση εμπλουτίζουν ένας ενδιαφέρων πρόλογος της Γεωργίας Λαδογιάννη, μια σύντομη βιογραφία του Καμπανέλλη και ένα συγκινητικό κείμενο του δραματουργού για τη φιλία του με τους Ισπανούς δημοκράτες αιχμάλωτους στο στρατόπεδο του Μαουτχάουζεν.

Π.Ο.