Με την έκδοση αυτή παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό και συνάμα προβάλλεται σε όλους τους επιστημονικούς φορείς, το λαμπρό έργο της αποκατάστασης του Ιερού Ναού του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, που έγινε κατά την περίοδο 2002-2004, με αποκλειστική χορηγία του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης».
Το βιβλίο αρχίζει ουσιαστικά με το ιστορικό και οικοδομικό χρονικό του Ι. Ναού (η πρώτη φάση του κτίστηκε στο διάστημα 1847-1856) και της διακόσμησής του, που επιμελήθηκε ο καθηγητής Ε. Σουλογιάννης.

Ακολουθεί η παρουσίαση, με τρόπο αρκετά συνοπτικό, της αρχιτεκτονικής του ναού από τους μελετητές μηχανικούς του έργου Γ. Τσούτσουρα και Π. Παναγιωτόπουλο. Ο Ι. Ναός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου είναι, λοιπόν, μια εντυπωσιακή ψηλή τρίκλιτη βασιλική με συμμετρία και πειθαρχία στις διαστάσεις της, που μαρτυρεί για τον πλούτο και την άνθηση του Ελληνισμού της Αλεξάνδρειας κατά την εποχή της ανέγερσής της. Το ύψος της βασιλικής είναι ενδεικτικό των τεχνικών γνώσεων των μελετητών και κατασκευαστών της. Ο κυρίως ναός έχει μήκος 48 μέτρα και πλάτος 22, 70 μέτρα. Στον Ι. Ναό υπάρχουν ακόμη γυναικωνίτης, μαρμάρινο τέμπλο, ξύλινος άμβωνας και Πατριαρχικός θρόνος. Το εσωτερικό του κοσμούν αγιογραφίες που συνδυάζονται με εντοιχισμένες εικόνες και ζωγραφικό διάκοσμο, στον οποίο κυριαρχούν τα λαμπρά και φωτεινά χρώματα. Πολλά από τα θέματα είναι από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Η αγιογράφηση και ο ζωγραφικός διάκοσμος συνδυάζονται μεταξύ τους σε ισορροπημένους συνδυασμούς. Η αρχική μορφή του Ι. Ναού, ιδιαίτερα στην πρόσοψή του, ήταν αυστηρότερη από τη σημερινή. Η όψη αυτή τροποποιήθηκε σε σημαντικό βαθμό, όταν στο εξωτερικό των κωδωνοστασίων και του ναού, κατά την περίοδο 1927-1936 προστέθηκε νεωτερική διακοσμητική κατασκευή από συμπαγή οπτοπλινθοδομή και στοιχεία από οπλισμένο σκυρόδεμα, που συνδυάζονται μεταξύ τους για διακοσμητικούς λόγους. Οι όψεις του ναού, όπως προέκυψαν μετά από τις παραπάνω εργασίες, είναι κατάκοσμες (ιδιαίτερα στα πλαίσια των ανοιγμάτων και των θυρωμάτων) με πλάκες που φέρουν ανάγλυφα στολίδια κάθε λογής. Ο πλούσιος, αλλά όχι πυκνός διάκοσμος σε όλες τις όψεις και στα κωδωνοστάσια εξαϋλώνει, με τρόπο αρκετά επιτυχημένο, τον ψηλό συμπαγή όγκο του ναού.

Άποψη του σολέα και του Πατριαρχικού θρόνου

Στη συνέχεια του βιβλίου παρουσιάζεται, αναλυτικά και με τρόπο εμπεριστατωμένο, η παθολογία του ναού. Όπως διαπιστώνεται από την τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης, ο ναός διατηρούσε σε αρκετά καλή κατάσταση τον φέροντα οργανισμό του, παρουσίαζε όμως πολλά δομικά προβλήματα σε φερόμενα στοιχεία του (ρηγματώσεις στα κονιάματα των όψεων και στην περιοχή εδράσεων κάποιων τόξων, οξείδωση των οπλισμών στις κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα, εκ κατασκευής διαφορική συμπεριφορά, την οποία έτειναν να έχουν τα κωδωνοστάσια, λόγω της εντελώς διαφορετικής δομής και ακαμψίας τους από τον υπόλοιπο ναό). Τα περισσότερα προβλήματα οφείλονταν στη γενικευμένη γήρανση των υλικών και των ρηγματώσεων λόγω σεισμικών και λοιπών δυναμικών καταπονήσεων. Ο ναός παρουσίαζε, επίσης, αρκετά προβλήματα αισθητικής φύσης (νεωτερικές παρεμβάσεις, οξείδωση αγκυρίων διακοσμητικών πλακών όψεων και καταστροφή των ίδιων των πλακών), προβλήματα φθοράς των αγιογραφιών και των επιζωγραφίσεων, φθορές των δαπέδων, φθορές του μαρμάρινου τέμπλου, φθορές στα στασίδια, πλήρης αστοχία των υδροροών και συγκέντρωση υγρασίας στους τοίχους, αστοχία της επικάλυψης της στέγης, ανυπαρξία υπόγειου συστήματος απορροής ομβρίων, παλαιό φωτισμό στο εσωτερικό και ανυπαρξία του στο εξωτερικό, αχρήστευση του ρολογιού της πρόσοψης).
Οι μελέτες αποκατάστασης του Ι. Ναού, που εκπονήθηκαν από διακεκριμένους και έμπειρους Έλληνες επιστήμονες, είχαν ως γνώμονα τον απόλυτο σεβασμό στις γενικές αρχές των Διεθνών Χαρτών (Συμβάσεων) Συντήρησης και Αποκατάστασης, που ορίζουν το πλαίσιο και τον τρόπο παρέμβασης σε αρχιτεκτονικά μνημεία και σύνολα υψηλής καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας.

Eργασίες συντήρησης και ανακατασκευής ζωγραφικού διάκοσμου και χρωματικών τεχνοτροπιών εσωτερικού

Στη συνέχεια του βιβλίου περιγράφονται σε διαφορετικές ενότητες οι επιμέρους εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης που έγιναν στον Ι. Ναό (δομικές στερεώσεις του φέροντος οργανισμού και των δύο πύργων των κωδωνοστασίων της πρόσοψης, συντήρηση και αποκατάσταση των όψεων, του ζωγραφικού διακόσμου, των δαπέδων, του εξοπλισμού, ανακατασκευή των υδρορροών, ανακατασκευή της επικάλυψης και των λουκιών της στέγης, βελτίωση του φωτισμού και τέλος, συντήρηση και ανακατασκευή του μηχανισμού του ρολογιού). Οι εργασίες των εξωτερικών όψεων ξεκίνησαν πρώτες, αλλά ολοκληρώθηκαν μετά από όλες τις υπόλοιπες, καθώς ήταν σε άμεση συνάφεια με αυτές. Οι χρωματισμοί του ναού έγιναν με χρώματα ανθεκτικά στη φθορά του χρόνου και με απόχρωση που σχετίζεται με την ιστορία του κτίσματος. Με έξοδα του Κοινωφελούς Ιδρύματος έγινε επίσης η αποκατάσταση της όψης του κτηρίου προς Β. του ναού. Όλες οι οικοδομικές εργασίες εκτελέστηκαν από την αιγυπτιακή εταιρεία CMS, δίχως καμία απόκλιση από την ποιότητα που απαιτήθηκε, ούτε από τον σκοπό τους και την ουσία της μελέτης, αλλά και ούτε από τον αρχικό προϋπολογισμό.