Renée Hirschon, Κληρονόμοι της Μικρασιατικής Καταστροφής: Η κοινωνική ζωή των προσφύγων στον Πειραιά. Αθήνα: ΜΙΕΤ, 2004. Σελ. 484, 24 εικ. (4 έγχρωμες), βιβλιογραφία, ευρετήριο, ISBN 960-250-281-9.

Πρωτοδημοσιευμένο στα αγγλικά το 1989, το βιβλίο της Ρενέ Χίρσον-Φιλιππάκη, καθηγήτριας Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, αποτελεί μια εθνογραφική μελέτη της Κοκκινιάς, περιοχής που ξεκίνησε από προσφυγικός καταυλισμός για να καταλήξει σε αστική συνοικία του Πειραιά. Πενήντα χρόνια μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών που ανάγκασε τους πρώτους κατοίκους της να εγκαταλείψουν τις εστίες τους στην Μικρά Ασία και να εγκατασταθούν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα, η συγγραφέας διαπιστώνει ότι διατηρούν ακόμη την αίσθηση της ιδιαίτερης ταυτότητάς τους, παρότι μοιράζονται με τους εντόπιους Έλληνες την ίδια γλώσσα, την ίδια θρησκεία και κοινά πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Η μελέτη της αναλύει την διαδικασία με την οποία δημιουργήθηκε και παγιώθηκε αυτή ακριβώς η αίσθηση της χωριστής ταυτότητας μέσα από την πολιτισμική συνέχεια και την προσαρμογή. Πρόκειται για την πρώτη εκτενή εθνογραφική μελέτη ενός αστικού χώρου στην Ευρώπη, και παραμένει ένα από τα λίγα έργα που εξετάζουν σε βάθος μια προσφυγική κοινότητα.

Γ.Θ.Κ.

Anastasia G. Yangaki. La céramique des IVe – VIIIe siècles ap. J.-C. d’ Eleutherna. (Η κεραμική της Ελεύθερνας από τον 4ο ως τον 8ο αιώνα μ.Χ.). Aθήνα: Eκδόσεις Πανεπ. Kρήτης, 2005. Σελ. 485, βιβλιογραφία, παραρτήματα, χάρτες, σχέδια και μαυρόασπρες εικόνες, ISBN 960-88394-2-4.

Πρόκειτα για τη διδακτορική διατριβή της Αναστασίας Γιαγκάκη σχετικά με την κεραμική από την αρχαία Ελεύθερνα κατά την περίοδο 4ος – 8ος αιώνας. Με βαθιά γνώση του υλικού της, συστηματικότητα και μεθοδικότητα, αλλά και με πρωτότυπη σκέψη, η συγγραφέας επιχειρεί να αναγνωρίσει και να κατατάξει τους βασικούς τύπους των αγγείων που απαντούν στην Ελεύθερνα κατά την προαναφερθείσα περίοδο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συγκριτική μελέτη των σχημάτων, όπου προσδιορίζεται ο χαρακτήρας της κεραμικής από την Ελεύθερνα και διερευνάται με εντυπωσιακή τεκμηρίωση η σχέση του με κεραμικά σύνολα από άλλα σύγχρονα κέντρα. Το βιβλίο αποτελεί ουσιαστική συμβολή στη μελέτη της κεραμικής των πρωτοβυζαντινών και μεσοβυζαντινών χρόνων όχι μόνο από την αρχαία Ελεύθερνα και την Κρήτη, αλλά και από τον ευρύτερο χώρο του Αιγαίου και της Μεσογείου.

Κ.Χ.